ਸ਼ੁੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੱਬਦ | sudh asudh shabd in punjabi

ਇਸ ਪੋਸਟ ਵਿਖੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਆਣ ਵਾਲੇ ਸੁੱਧ ਅਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ (sudh asudh shabd in punjabi) ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ|

ਸ਼ੁੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮ

ਅੱਧਕ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤੋਂ

  • ਅੱਧਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦੂਹਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੂਹਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ (ਅੱਧਕ) ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
  • ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਹਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਰਣ ਦੇ ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
    ਜਿਵੇਂ- ਕੱਚ, ਸੱਚ, ਅੱਖ ਆਦਿ।
  • ਅੱਧਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੀਰਘ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ ਤੇ ਔਕੜ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
    ਜਿਵੇਂ- ਸੱਤ, ਪੱਤ, ਨਿੱਤ, ਰੁੱਤ, ਪਿੱਠ, ਚੁੱਪ ਆਦਿ।
  • ਅਨੁਨਾਸਕ ਵਰਣ (ਜਿਵੇਂ- ਙ, ਞ, ਨ, ਮ, ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਟਿੱਪੀ ਅਤੇ ਅੱਧਰ ਇਕੋ ਕੰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਥੇ ਅੱਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

‘ ਹ’ ਅੱਖਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤੋਂ

  • ਹ’ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋ– ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹਾਰੇ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
    ਜਿਵੇਂ- ਕਹਿ, ਤਹਿ, ਸਹਿ, ਪਹਿਲਾਂ, ਨਹਿਲਾ, ਦਹਿਲਾ ਆਦਿ
  • ਜੇ ‘ ਹ’ ਅੰਤ ਤੇ ਹੋਵੇ– ਜੇ ‘ ਹ’ ਅੱਖਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਤਦ ‘ ਹਾਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾ (-) ਲੱਗਦੀ ਹੈ|
    ਜਿਵੇਂ- ਤ੍ਰੇਹ ਫੇਰ ਲੇਹ ਖੇਹ ਆਦਿ|
  • ਜਦੋਂ ‘ ਹ’ ਅੱਖਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ– ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ‘ ਹ’ ਅੱਖਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਏਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਿਹਰਾ, ਕਿਹਰ, ਮਿਹਰ, ਜਿਹੜਾ, ਵਿਹੜਾ
  • ‘ ਹ’ ਨੂੰ ਔਂਕੜ ਲੱਗੇਗਾ: ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ ਹ’ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਰ ਜੇ ਮੁਕਤਾ ਹੋਵੇ ਤਦ ‘ ਹ’ ਨੂੰ ਔਂਕੜ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
    ਜਿਵੇਂ- ਕਹੁ, ਬਹੁ, ਰਹੁ, ਸਹੁ, ਖਹੁਰ, ਟਹੁਰ, ਅਹੁਰ, ਸਹੁਰਾ, ਬਹੁਤਾ, ਮਹੁਰਾ
  • ਹ’ ਨੂੰ ਮੁਕਤਾ ਰਹੇਗਾ– ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ ਹ’ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਜੇ ਹੋੜਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਦ ‘ ਹ’ ਹੀ ਮੁਕਤਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
    ਜਿਵੇਂ- ਮੋਹ, ਲੋਹ, ਖੋਹ, ਮੋਹਲੀ, ਬੋਹਲ, ਖੋਹਲੀ
  • ਪੈਰ ਵਿਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ– ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਹ’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ‘ ਹ’ ਅੱਖਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗਂ ਅੰਤ ‘ ਙ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ‘ਙ’ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਙ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ ਗ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟਿੱਪੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ‘ਙ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪੀ ਜਾਂ ਬਿੰਦੀ ਲਗਾ ਕੇ ‘ਙ ‘ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ-ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੰਙ। ਕਰੰਗ ਅਤੇ ਕਰੰਙ, ਕੰਗਣ ਅਤੇ ਕੰਙਣ, ਲੰਗਾ ਅਤੇ ਲੰਙਾ

‘ ਗ ਅਤੇ ‘ ਘ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤੋਂ

ਕਈ ਵਾਰ ‘ਅਤੇ ‘ ਘ ’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਗਲਤ ਅੱਖਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ|

ਅਸੁੱਧਸੁੱਧ
ਲੰਘਾਲੰਗਾ
ਝੱਘਝੱਗ
ਝੱਘਾਝੁੱਗਾ
ਰੱਗਰੀਘੱਗਰੀ
ਗਰਾਘੱਗਰਾ
ਗਰੇਲੂਘਰੇਲੂ
sudh asudh shabd in punjabi

ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ’ ਗ ‘ ਅਤੇ’ ਅ ‘ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਠੀਕ ਹੈ|

ਜ ਅਤੇ ‘ ਝ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਕਈ ਵਾਰ ‘ ਜੋਂ ਅਤੇ’ ਝ ‘ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਰ ਅਦਲ-ਬਦਲ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ’ ਝ ‘ ਲਿਖਣਾ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।

ਅਸੁੱਧਸੁੱਧ
ਹੂੰਜਣਾਹੂੰਝਣਾ
ਹੰਜੂਹੰਝੂ
ਵਾਜਾਵਾਂਝਾ
ਮੌਜਦਾਰਮੰਝਧਾਰ
ਸਾਂਜਾਸਾਂਝਾ
sudh asudh shabd in punjabi

‘ਜ ਅਤੇ ਯ ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ‘ ਯ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਵਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ

ਅਸੁੱਧਸੁੱਧ
ਦਇਯਾਦਇਆ
ਪੜਾਯਾਪੜਾਇਆ
ਗਾਇਯਾਗਾਇਆ
ਕਾਵਯਕਾਵਿ
sudh asudh shabd in punjabi

ਇਵੇਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ‘ ਯ’ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ‘ ਜੋ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ|

ਪੁਰਾਤਨ ਰੂਪਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ
ਯੁਗਜੁੱਗ
ਸੰਘਮਸੰਜਮ
ਯਸਜੱਸ
ਕਾਰਯਕਾਰਜ
ਯੱਗਜੱਗ
ਸੰਯੋਗਸੰਜੋਗ
ਯਤਨਜਤਨ
ਸੂਰਯਸੂਰਜ
ਘੋਗੀਜੋਗੀ
ਵਿਯੋਗਵਿਜੋਗ
sudh asudh shabd in punjabi

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ’ ਘ ‘ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਯੰਤਰ, ਯੋਗੀ, ਯਤਨ, ਆਦਿ ਜਂ ਅਤੇ’ ਯ ‘ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

‘ ਡ’ ਅਤੇ ‘ਢ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਅਸੁੱਧਸੁੱਧ
ਰੀਡਗੰਢ
ਢੂੰਡਡੂੰਢ
ਮੁੰਡਸੁੰਢ
ਗਾਂਹਡਾਗਾਂਢਾ
ਡਾਡਾਡਾਢਾ
ਸੰਡਾਸੰਢਾ
ਆਹਡਾਆਢਾ
ਗੰਡਾਗੰਢਾ
ਚੂੰਡੀਚੂੰਢੀ
ਹੰਡਣਾਹੰਢਣਾ
ਆਡਾਆਢਾ
sudh asudh shabd in punjabi

‘ ਨ’ ਅਤੇ ‘ ਣ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

  • ‘ ਣ’ ‘ ਰ’ ‘ ਲ’ ਅਤੇ ‘ ੜ’ ਪਿਛੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ‘ ਨ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ‘ ਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ- ਸਾਧਾਰਨ ਗਿਣਨ, ਸੁਣਨ, ਉਚਾਰਨ, ਉਦਾਹਰਨ, ਸੜਨ, ਕਾਰਨ, ਸੜਨਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਚਲਨਾ ਆਦਿ।
  • ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ‘ ਣ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ|
    ਕਾਣ, ਪਾਣੀ, ਜਾਣ, ਤਾਣ, ਸਾਉਣੀ, ਮਾਣ ਆਦਿ।
  • ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਅੰਗਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|
    ਜਿਵੇਂ- ਗਾਣਾ, ਆਖਣਾ, ਪੀਣਾ, ਜਾਗਣਾ, ਉੱਠਣਾ ਆਦਿ

‘ ਸ ’ ਅਤੇ ‘ ਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

  • ਉਰਦੂ -ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆ ਹੁਣ ‘ ਸ’ ਦੀ ਥਾਂ ਅੱਖਰ ਵਧੇਰੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਫੇਰ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ‘ਸ’ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦ ਠੀਕ ਹਨ-
    ਸੰਗਰਾਂਦ, ਸੰਮਾ, ਸਰਨ, ਸੋਭਾ, ਸੁਧਾਈ, ਸਰਧਾ, ਸੂਮ ਆਦਿ
    – ਇਵੇਂ ਹੀ ‘ਸ’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਠੀਕ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
    ਪਸ਼ੂ, ਦੇਸ਼, ਕੇਸ, ਅਸੂ ਆਦਿ
  • ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ ਸ’ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ|
    ਜਿਵੇਂ- ਆਸਾ, ਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ, ਨਿਰਾਸਾ ਆਦਿਪਰੰਤੂ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ਆਦਿ ‘ ਸ਼’ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
  • ਇਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਤਸ਼ਾਹ, ‘ ਸ’ ਨਾਲ ਵੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ‘ ਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

‘ਬ’ ਅਤੇ ‘ਵ ‘ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ

  • ਬ’ ਅਤੇ ‘ ‘ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵ’ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤੋਂ ‘ ਬ’ ਧੁਨੀ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|
    ਜਿਵੇਂ ਵੱਟਾ ਦੀ ਥਾਂ ‘ ਬੱਟਾ ’ ਵਹਿੜਕਾ ਦੀ ਥਾਂ ਵਹਿੜਕਾਂ ਆਦਿ
  • ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਕਾਈਆਂ ‘ ਵ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ ਬ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ-
    ਬਣ, ਪੂਰਬ, ਬਣਬਸ, ਸਰਬ ਆਦਿ।
    ਪਰੰਤੂ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਵ ‘ ਦਾ ਅਰਥ’ ਪਹਿਲਾਂ ‘ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ’ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦ ਜਾਵੇਗਾ।

‘ ਵ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ‘ ਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

  • ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆ’ਵ ‘ ਦੀ ਥਾਂ’ ‘ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
    ਜਿਵੇਂ- ਦੁਆਰਾ, ਸੁਆਮੀ, ਦੁਆਰਾ, ਸੁਆਦਿ
  • ਪਰੰਤੂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦ ‘ ‘ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
  • ਜਿੱਥੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ‘ਵ’ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਸਵਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ‘ਸਵਰ’ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੀ ਸੁੱਧ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਂਵੇ

ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਦੋ ਦੀਰਘ ਸ੍ਵਰ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਉਣ ਉਹਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਦੋ ਦੀਰਘ ਸ੍ਵਰ ਇਕੱਠ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਅਜਿਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਠੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

ਮੂਲ ਰੂਪਅਜੋਕਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ
ਆਕਾਸ਼ਅਕਾਸ਼
ਈਮਾਨਇਮਾਨ
ਆਰਾਮਅਰਾਮ
ਔਪਰਾਓਪਰਾ
ਆਵਾਜ਼ਅਵਾਜ਼
ਸੌਗਾਤਸੁਗਾਤ
ਚਾਲਾਕਚਲਾਕ
ਪੌਸ਼ਾਕਪੁਸ਼ਾਕ
ਕਾਨੂੰਨਕਨੂੰਨ
ਸ਼ੌਕੀਨਸ਼ੁਕੀਨ
ਈਮਾਨਦਾਰਇਮਾਨਦਾਰ
ਪੇਸ਼ਾਬਪਿਸ਼ਾਬ
ਆਜ਼ਾਦਅਜ਼ਾਦ
ਪਾਜਾਮਾਪਜਾਮਾ
ਆਬਾਦਅਬਾਦ
ਪਾਤਾਲਪਤਾਲ
sudh asudh shabd in punjabi

ਨਾਸਕੀ ਸ੍ਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

  • ਜੇ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਾਸਕੀ ਹੈ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਵਰ ਨਾਸਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿੰਦੀ ਅੰਤਲੇ ਸਵਰ ਤੇ ਆਵੇਗੀ|
    ਜਿਵੇਂ- ਦੁਆਈਆਂ, ਖਾਈਆਂ, ਲਿਜਾਈਆਂ, ਆਈਆਂ, ਧੁਆਈਆਂ, ਬੁਰਾਈਆਂ
  • ਪਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਨਾਸਿਕੀ ਵਿਅੰਜਕ (ਜਿਵੇਂ ਙ, ਞ, ਣ, ਨ, ) ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਸਿਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕੇ ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਟਿੱਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋੜ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਉਣੀ ਹੈ|
    ਜਿਵੇਂ- ਤੂੰ ਸੁਣੇਂ, ਉਹ ਸੁਣੇਂ ਵਿਚ ‘ ਣੇ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਵੀ ਲੱਗੇਗੀ
  • ਪਰੰਤੂ ਮੁਕਤਾ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ’ ਸੁਣੇ ਵਿਚ ਬਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਪੁਣ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ-ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਪਿਛੇਤਰ ਵਰਤ ਕੇ

  • ਨਿਯਮ (1) – ‘ ਆਕਲ ’ ਲਾ ਕੇ- ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਖੁਰਾਕਲ, ਤੋਰ ਤੋਂ ਤੋਰਾਕਲ, ਦੌੜ ਤੋਂ ਦੌੜਾਕਲ, ਡਰ ਤੋਂ ਡਰਾਕਲ, ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਕਲ
  • ਨਿਯਮ (2) –’ ਆਨਾ ‘ ਲਾ ਕੇ– ਆਲਮਾਨਾ, ਸ਼ਾਹਾਨਾ, ਹਾਕਮਾਨਾ, ਜਬਾਰਾਨਾ, ਦੋਸਤਾਨਾ, ਮਰਦਾਨਾ, ਗਤੀਮਾਨਾ, ਰਾਈਸਾਨਾ, ਮੁਜਹਿਮਾਨਾ, ਫਕੀਰਾਨਾ।
  • ਨਿਯਮ (3)-‘ ਆਨੀ ‘ ਲਾ ਕੇ– ਤੁਰਕ ਤੋਂ ਤੁਰਕਾਨੀ, ਰੂਹ ਤੋਂ ਰੂਹਾਨੀ, ਲੋਕ ਤੋਂ ਲੋਕਾਈ, ਨੂਰ ਤੋ ਨੂਰਾਨੀ, ਜਿਸਮ ਤੋਂ ਜਿਸਮਾਨੀ।
  • ਨਿਯਮ (4) –’ ਈਨ ’ ਲਾ ਕੇ– ਸੰਗ ਤੋਂ ਸੰਗੀਨ, ਮਲ ਤੋਂ ਮਲੀਨ, ਨਮਕ ਤੋਂ ਨਮਕੀਨ, ਰੰਗ ਤੋਂ ਰੰਗੀਨ, ਸ਼ੌਕ ਤੋਂ ਸ਼ੌਕੀਨ।
  • ਨਿਯਮ (5) – ‘ ਈਲਾ ’ ਲਾ ਕੇ
ਨਾਉਂਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਅਟਕਅਟਕੀਆ
ਹਠਹਠੀਲਾ
ਕੜਕਕੜਕੀਲਾ
ਭੜਕਭੜਕੀਲਾ
गॅठगॅਠੀਲਾ
ਮਿਰਚਮਿਰਚੀਲਾ
ਚਮਕਚਮਕੀਲਾ
ਰਕੜਰਕੜੀਲਾ
ਨੁੱਕਰਨੁਕਰੀਲਾ
ਰੜਕਰੜਕੀਲਾ
ਪੱਧਰਪੱਧਰੀਲਾ
ਲਚਕਚਲਕੀਲਾ
sudh asudh shabd in punjabi

ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ

ਨਾਉ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਭਾਵਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ
ਉੱਚਾਉੱਚਿਆਵਾ
ਸਫਲਸਫਲਾਉਣਾ
ਔਖਾਉਖਿਆਉਣਾ
ਸੰਗਸੰਗਾਉਣਾ
ਇੱਛਾਇਛਾਆਉਣਾ
ਸਰਲਸਰਲਾਉਣਾ
ਸਕਾਸਕਿਆਉਣਾ
ਝੂਠਝੂਠਲਾਉਣਾ
ਸੌਖਸੁਖਿਆਉਣਾ
ਠੰਢਠੰਢਿਆਉਣਾ
ਹਿਰਖਹਿਰਖਾਉਣਾ
ਖੋਟਾਖੁਟਿਆਉਣਾ
ਕੂਲਾਕੂਲਿਆਉਣਾ
ਗੁੱਛਾਗੁਛਿਆਉਣਾ
ਖੱਟਾਖਟਿਆਉਣਾ
sudh asudh shabd in punjabi

FAQ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਮੁੰਡ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?

ਉੱਤਰ– ਮੁੰਡ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਸੁੰਢ ਹੈ|

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2. ਚੂੰਡੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?

ਉੱਤਰ– ਚੂੰਡੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੂੰਢੀ ਹੈ|

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3. ਸੰਘਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?

ਉੱਤਰ– ਸੰਘਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਸੰਜਮ ਹੈ|

1 thought on “ਸ਼ੁੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੱਬਦ | sudh asudh shabd in punjabi”

Leave a comment